Uroczysta inauguracja nowego roku akademickiego odbyła się 1 października w gmachu Auditorium Maximum UJ. Poprzedziła ją msza święta odprawiona w kolegiacie św. Anny, po której z pobliskiego Collegium Maius wyruszył orszak profesorów. To jedyna w roku okazja dla Krakowian i turystów, aby zobaczyć władze UJ i profesorów reprezentujących naukowców z poszczególnych jednostek, występujących publicznie w tradycyjnych strojach akademickich. Zwyczaj ten sięga drugiej połowy XIX wieku – pierwszy uroczysty pochód w dniu inauguracji roku akademickiego na najstarszej uczelni w kraju odbył się w 1886 roku. Warto zaznaczyć, że orszak został niedawno wpisany na krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego, a także to, że w tym roku po raz pierwszy dołączyli do niego przedstawiciele jednostek poza- i międzywydziałowych Uniwersytetu Jagiellońskiego.
W Auditorium Maximum UJ zgromadzili się przedstawiciele społeczności akademickiej – członkowie władz obecnej kadencji i kadencji minionych, pracownicy naukowi i administracyjni, doktoranci i studenci (w tym oczekujący na uroczystą immatrykulację) oraz wyjątkowo licznie przybyli goście, będący przedstawicielami instytucji publicznych, korpusu dyplomatycznego, duchowieństwa, osobistości ze świata kultury i nauki. Przybył również wiceprezes rady ministrów, minister obrony narodowej, absolwent UJ, Władysław Kosiniak-Kamysz.
– Amore studii – „z miłości do uczenia się” rozpoczynamy kolejny, 663. rok akademicki w najstarszej polskiej uczelni – łacińskie słowa wypowiedziane prawdopodobnie przez Nawojkę, legendarną pierwszą studentkę Akademii Krakowskiej, przypomniał rektor UJ prof. Piotr Jedynak. Wyraził też przekonanie, że hasło owo oddaje również ducha i przekonania obecnej społeczności uczelni.
– Nie mam wątpliwości, że w tym uroczystym dniu spotykamy się właśnie „z miłości do uczenia się”. Wymownym świadectwem tej dewizy są zwłaszcza wyniki tegorocznej rekrutacji na studia. W pierwszej turze naboru zarejestrowaliśmy bowiem około 42 tys. zgłoszeń pochodzących od ponad 23 tys. kandydatów, a zatem aż o 33 procent więcej niż w ubiegłym roku – mówił rektor.
Uroczystość inauguracyjna stała się dobrym momentem do ogłoszenia pozytywnych zmian dla osób kształcących się na UJ: długo oczekiwanego programu dopłat do posiłków obiadowych dla studentów oraz historycznej decyzji o zmianie wysokości stypendiów doktoranckich. – Mając na względzie sytuację materialną i dobrostan studentów, podjęliśmy decyzję o zwiększeniu wysokości stypendiów wypłacanych im przed oceną śródokresową. Efekty wprowadzonej podwyżki, finansowanej ze środków własnych uczelni staną się dla Państwa odczuwalne już od dziś – powiedział rektor, podkreślając zmianę (z ustawowych 3750 zł brutto na 4000 zł brutto) w wysokości stypendium doktoranckiego od 1 października br.
W dalszej części przemówienia rektor prof. Piotr Jedynak przybliżył ogłoszone w lipcu wyniki ewaluacji jakości działalności naukowej za lata 2022-2025, przypominając, że w bieżącej procedurze przyznano uczelni łącznie aż 21 kategorii A+ i A, zapewniając tym samym pierwsze miejsce w Polsce. Z kolei wyrażając nadzieję, że druga edycja programu „Inicjatywa Doskonałości – Uczelnia Badawcza” przyniesie tak samo dobre efekty jak poprzednia, przywołał 17 grantów ERC, które realizują badacze z UJ. Dodał też, że znacząco – w stosunku do lat ubiegłych – wzrosła liczba pozostałych grantów krajowych i międzynarodowych. Wyraził zadowolenie z podawanych na bieżąco do wiadomości społeczności akademickiej tegorocznych ocen działalności szkół wyższych. Uniwersytet Jagielloński niezmiennie plasuje się wśród najwyższych pozycji na najważniejszych polskich listach rankingowych (pierwsze miejsce ex aequo z Uniwersytetem Warszawskim w tegorocznym Rankingu Szkół Wyższych „Perspektywy”) i umacnia swą pozycję na listach światowych.
– Jeżeli nie dojdzie wkrótce do radykalnej, pozytywnej zmiany w tym obszarze, to sama „miłość do nauki” nie wystarczy do zaspokojenia potrzeb polskiego społeczeństwa i krajowej gospodarki – powiedział rektor, wspominając o problemie niedofinansowania nauki. Jednocześnie podkreślił przynależność Uniwersytetu Jagiellońskiego do elitarnych zrzeszeń i konsorcjów, prowadzących działalność w obszarze tzw. nowych i wysokich technologii oraz udział w zaawansowanych projektach naukowo-badawczych. W wystąpieniu znalazło się również miejsce na omówienie działań związanych z rozbudową uniwersyteckiej infrastruktury i podsumowanie trwających i planowanych inwestycji. Na zakończenie wystąpienia prof. Jedynak złożył wszystkim życzenia pomyślnego nadchodzącego roku akademickiego, dodając: – Nade wszystko życzę zaś Państwu, abyście umieli w sobie zawsze pielęgnować ów podstawowy impuls – tę szczerą „miłość do nauki” – który kazał walczyć Nawojce o prawo do urzeczywistnienia własnego powołania.
Następnie głos zabrał wicepremier, minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz: – Uniwersytet Jagielloński zawsze podążał, jego studenci i absolwenci, nauczyciele akademiccy zawsze dawali przykład, nawet w najtrudniejszych czasach, niezłomnej postawy. Nie brakowało w historii uniwersytetu zasłużonych, wybitnych naukowców, ale nie brakowało też wspaniałych dowódców, odważnych ludzi walczących o wolną i niepodległą Polskę, wtedy gdy jej nie było.
W tym miejscu wicepremier wymienił pierwszego historycznie ministra obrony narodowej, wcześniej wykładowcę UJ, gen. Mariana Kupiela, a także mjr. Karola Estreichera – zasłużonego dla kultury i wojskowości, czy ppłk Aleksandrę Zagórską. Wspomniał także studentów w czasach zaborów, którzy włączali się w czynną walkę o niepodległość.
– Uniwersytet jest też synonimem odwagi wypowiedzi. Odwagi do niezgadzania się, do polemiki, dyskusji – zaznaczył Władysław Kosiniak-Kamysz. I dodał: – Naszą misją: uniwersytetu, rządu, parlamentu, duchowieństwa, nauczycieli akademickich, studentów – jest zanieść kolejnym pokoleniom Polskę bezpieczniejszą, bardziej dostatnią, mądrzejszą, lepszą, niż tę, którą zastaliśmy. To jest spełnienie marzeń.
W dalszej części uroczystości prorektor UJ ds. nauki Wojciech Macyk przedstawił najaktywniejszych uniwersyteckich naukowców, ogłosił również laureatów Nagrody Rektora „Laur Jagielloński„, honorując ich wybitne osiągnięcia. Nagrodę otrzymali: prof. Krzysztof Kamiński – w dziedzinie nauk medycznych i nauk o zdrowiu, prof. Kinga Góra-Marek – w dziedzinie nauk ścisłych i przyrodniczych oraz nauk inżynieryjno-technicznych oraz prof. Grzegorz Przebinda – w dziedzinie nauk humanistycznych oraz nauk społecznych.
Prorektor UJ ds. polityki kadrowej i finansowej prof. Joanna Zalewska-Gałosz ogłosiła nazwiska naukowców – laureatów Nagrody Prezesa Rady Ministrów, a także przeprowadziła ceremonię wręczenia – po raz pierwszy w historii uczelni – nagrody Pro Auxilio Optimo, przyznawanej pracownikom niebędącym nauczycielami akademickimi za wybitne osiągnięcia organizacyjne, inicjatywy usprawniające pracę uczelni, działalność społeczną oraz promowanie pozytywnego wizerunku Uniwersytetu. Otrzymali ją: mgr Alicja Marciniak-Nowak, starszy specjalista inżynieryjno-techniczny z Instytutu Geografii i Gospodarki Przestrzennej UJ oraz mgr inż. Lucjan Stalmach, dyrektor Centrum Informatyki UJ.
Doniosłym momentem uroczystości była immatrykulacja studentów I roku. Ceremonię poprowadził prorektor UJ ds. dydaktyki prof. Paweł Laidler wraz z rektorem prof. Piotrem Jedynakiem, który wcześniej powitał studentów reprezentujących żakowską brać słowami: Przyszłością każdego uniwersytetu są jego studenci. Zapewniam wobec tego, że dołożymy wszelkich starań, aby Państwa oczekiwań nie zawieść, a nadziei i zaufania, jakie w nas pokładacie, nie roztrwonić. Immatrykulowanym studentom pogratulował również wicepremier Władysław Kosiniak-Kamysz.
Wśród przemawiających znalazł się również przewodniczący Samorządu Studentów UJ Michał Oronowicz, który wygłosił słowo powitalne do nowo przyjętych studentów, życząc im zapału do nauki i sukcesów naukowych. Po nim głos zabrała prezeska Towarzystwa Doktorantów Agata Kempa.
Znakomitym zwieńczeniem uroczystości był tradycyjny wykład inauguracyjny, w tym roku zatytułowany „Elektrownie molekularne – mikroświat superwydajności energetycznej”, który wygłosił prof. Artur Osyczka z Wydziału Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii UJ.
