– Wskazanie do finansowania dwóch projektów, które będą realizowane w naszej uczelni, to wyraźny dowód na to, że UJ CM znajduje się w ścisłej czołówce ośrodków rozwijających innowacje medyczne w Polsce – mówi prof. Maciej Małecki, prorektor UJ ds. CM, komentując wyniki konkursu. – Od lat konsekwentnie budujemy potencjał badawczy UJ CM, łącząc wysokiej jakości badania podstawowe z ich praktycznym zastosowaniem w medycynie. Realizujemy zaawansowane projekty m.in. w obszarze chorób cywilizacyjnych, medycyny regeneracyjnej czy farmacji, a także rozwijamy nowoczesne technologie diagnostyczne i terapeutyczne. Ważną rolę odgrywa u nas podejście translacyjne, które pozwala szybciej przekładać wyniki badań laboratoryjnych na konkretne rozwiązania kliniczne. Uzyskane finansowanie to nie tylko wyróżnienie dla naszych zespołów, ale także realna szansa na dalszy rozwój badań, których efektem będzie poprawa jakości opieki nad pacjentami.
Konkurs TRANSMED I spotkał się z ogromnym zainteresowaniem środowiska naukowego i przemysłowego – do ABM wpłynęło 266 wniosków o łącznej wartości 2 522 869 294 zł. Do oceny merytorycznej skierowano 229 wniosków, z których eksperci wybrali 23 najlepsze projekty z całej Polski o łącznej wartości ponad 238 mln zł. Celem przyznanych grantów jest wsparcie rozwoju projektów badawczo-rozwojowych z obszaru medycyny translacyjnej.
Wśród wskazanych do finansowania znalazły się dwa projekty, które realizowane będą przez naukowców UJ CM:
Enhancement of glutamate uptake as a novel approach of neurodegenerative disorders pharmacotherapy – preclinical proof of concept prowadzony przez konsorcjum: Uniwersytet Jagielloński – Collegium Medicum (lider), Instytut Medycyny Wsi im. Witolda Chodźki w Lublinie, Instytut Farmakologii im. Jerzego Maja Polskiej Akademii Nauk (kwota dofinansowania: 11 996 399, 20 zł).
Projekt koncentruje się na opracowaniu nowej strategii terapeutycznej dla chorób neurodegeneracyjnych poprzez modulację kluczowego transportera glutaminianu – EAAT2, odpowiedzialnego za utrzymanie jego prawidłowego poziomu w ośrodkowym układzie nerwowym. Jego nadmiar wynikający z dysfunkcji EAAT2 jest jedną z głównych przyczyn chorób neurodegeneracyjnych, takich jak choroba Alzheimera, Parkinsona, ALS czy stwardnienie rozsiane.
Celem badań jest ocena skuteczności dwóch innowacyjnych cząsteczek opracowanych w UJ CM, które zwiększają wychwyt glutaminianu, a jednocześnie wykazują działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne. Projekt obejmuje kompleksowe badania typu proof-of-concept, wykorzystujące zaawansowane modele zwierzęce oraz nowoczesne techniki obrazowania i biologii molekularnej.
Biomarkers of right ventricular heart failure in pulmonary hypertension realizowany przez konsorcjum: Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego (lider), Uniwersytet Jagielloński – Collegium Medicum, Narodowy Instytut Kardiologii Stefana kardynała Wyszyńskiego – Państwowy Instytut Badawczy, Krakowski Szpital Specjalistyczny im. św. Jana Pawła II ((kwota dofinansowania: 11 983 742,52 zł).
Projekt ma na celu odkrycie nowych biomarkerów, które pozwolą wcześniej i trafniej przewidywać przebieg nadciśnienia płucnego, ciężkiej, postępującej choroby polegającej na podwyższonym ciśnieniu w tętnicach płucnych. Niezależnie od przyczyny prowadzi to do przeciążenia i niewydolności prawej części serca, co zaburza funkcjonowanie całego organizmu i stanowi główną przyczynę zgonów u chorych.
Konkurs na rozwój projektów badawczo-rozwojowych z obszaru medycyny translacyjnej – TRANSMED I (ABM/2024/8)
Czym jest medycyna translacyjna?
Według European Society for Translational Medicine medycyna translacyjna to „interdyscyplinarna gałąź biomedycyny oparta na trzech filarach: badaniach laboratoryjnych (bench), praktyce klinicznej (bedside) oraz społeczności (community), której celem jest poprawa profilaktyki, diagnostyki i terapii”.
To proces przekształcania odkryć naukowych w realne zastosowania medyczne, obejmujący cały ciąg od badań podstawowych po wdrożenie w opiece zdrowotnej.
Istotą medycyny translacyjnej jest łączenie badań podstawowych (np. biologia komórki, eksperymenty laboratoryjne) z praktyką kliniczną. Opiera się na modelu „od laboratorium do łóżka pacjenta” (bench to bedside).
Zakłada również przepływ wiedzy w drugą stronę – od obserwacji klinicznych do badań naukowych.
Wymaga współpracy wielu specjalistów: lekarzy, biologów, farmaceutów, biotechnologów i analityków danych.
Głównym zadaniem medycyny translacyjnej jest przyspieszenie wdrażania nowych metod diagnostycznych i terapeutycznych, tak aby odkrycia naukowe szybciej przekładały się na poprawę zdrowia pacjentów i całych populacji.
