– Wywiad w „Spectroscopy Media” przedstawia wyniki naszych najnowszych badań opublikowanych w czasopiśmie JAR, podkreślając ich istotne znaczenie oraz ukazując szerszy kontekst naukowy prowadzonych prac – czytamy w mediach społecznościowych prof. Katarzyny Marzec, kierującej projektem – Pragnę serdecznie podziękować moim współpracownikom za cenne recenzje oraz istotny wkład w przygotowanie wywiadu: Davidowi Perezowi Guaita, Aleksandrze Wajdzie, Aleksandrze Wilk, Natalii Wilkosz, Grzegorzowi Chodaczkowi i Joannie Chwiej.
W badaniach połączono klasyczne metody analityczne – obejmujące analizę morfologiczną i biochemiczną – z nowoczesnymi technikami spektroskopii oscylacyjnej (absorpcyjną spektroskopią w podczerwieni FT-IR oraz spektroskopią rozpraszania ramanowskiego), mikroskopią sił atomowych oraz zaawansowanymi metodami analizy wielowymiarowej. Takie podejście pozwoliło zidentyfikować zależne od wieku i płci sygnatury molekularne związane z przebudową erytrocytów w cukrzycy, szczególnie w zakresie zmian w strukturze drugorzędowej białek oraz organizacji lipidów błonowych. Badania przeprowadzono na rozbudowanej grupie eksperymentalnej obejmującej 120 zwierząt, co zapewniło wysoką wiarygodność statystyczną uzyskanych wyników.
Zastosowane modele statystyczne wykazały wysoką zdolność rozróżniania zmian chorobowych, przy czym najbardziej informacyjne diagnostycznie okazały się sygnatury białkowe uzyskane metodą FT-IR. Uzyskane wyniki dostarczają nowych markerów spektroskopowych opisujących przebudowę błony erytrocytów w cukrzycy oraz tworzą podstawy dla opracowania szybkich metod diagnostycznych o potencjale translacyjnym.
Badania zostały sfinansowane przez Narodowe Centrum Nauki w ramach grantu Sonata Bis (UMO-2020/38/E/ST4/00197) kierowanego przez dr hab. Katarzynę M. Marzec, prof. UJ i AGH. Praca to wynik współpracy badawczej naukowców z Akademii Górniczo-Hutniczej oraz Uniwersytetu Jagiellońskiego i Uniwersytetu Jagiellońskiego – Collegium Medicum, realizowanej również w partnerstwie międzynarodowym.
Jednocześnie zespół prof. Marzec rozpocznie 1 kwietnia 2026 r. w UJ CM realizację kolejnego projektu finansowanego przez Narodowe Centrum Nauki w ramach konkursu OPUS 29.
Równolegle na Wydziale Farmaceutycznym UJ CM trwa organizacja nowego zaplecza badawczego – Laboratorium Biomedycznych Spektroskopii Aplikacyjnych (LBSA) – powstającego w ramach projektu kierowanego przez prof. Marzec i finansowanego przez Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego w programie Fundusze Europejskie dla badań i rozwoju oraz przedsiębiorczości, Działanie 1.4 Infrastruktura badawcza sektora nauki. Kierownikiem powstającego laboratorium i kierownikiem merytorycznym projektu jest dr Aleksandra Wajda.
Nowe laboratorium będzie stanowić ważne centrum badań nad zastosowaniami spektroskopii oscylacyjnej w naukach biomedycznych, wspierając rozwój nowoczesnych metod diagnostycznych oraz badań o charakterze translacyjnym.
Wywiad w „Spectroscopy Media”
Artykuł w „Journal of Advanced Research”: Next-generation diabetes diagnostics: spectrochemical staging of red blood cells using vibrational spectroscopy
