Ułatwienia dostępu

Prof. Grażyna Jasieńska wybrana do American Academy of Arts and Sciences

American Academy of Arts and Sciences jest jednym z najstarszych stowarzyszeń naukowych na świecie. Powstała podczas rewolucji amerykańskiej i jej wczesnymi członkami byli John Adams, Benjamin Franklin, George Washington, Thomas Jefferson i Alexander Hamilton. Jesienią dołączy do niej prof. Grażyna Jasieńska z Wydziału Nauk o Zdrowiu UJ CM. Będzie trzecią przedstawicielką społeczności akademickiej najstarszej polskiej uczelni w historii tej instytucji.

Od 1780 roku wśród 14 343 członków American Academy of Arts and Sciences znalazło się 250 laureatów Nagrody Nobla i 60 zdobywców Nagrody Pulitzera. Byli to wybitni artyści, tacy jak Duke Ellington, Pablo Picasso, Paul McCartney i Quentin Tarantino, politycy – Nelson Mandela i Zbigniew Brzeziński oraz uczeni – Carl Friedrich Gauss, Charles Darwin, Dmitri Mendeleev, Niels Bohr i Albert Einstein. W tym gremium zasiadali także reżyser Andrzej Wajda i poetka Wisława Szymborska.

Dotychczas jedynymi reprezentantami Uniwersytetu Jagiellońskiego w American Academy of Arts and Sciences byli profesorowie Jerzy Kuryłowicz, lingwista (w latach 1965-1978) oraz Piotr Sztompka, socjolog (od 1996 roku). Na uroczystości w październiku 2026 roku w Cambridge prof. Grażyna Jasieńska z Instytutu Zdrowia Publicznego UJ CM oficjalnie dołączy do tego grona.

Prof. Grażyna Jasieńska otrzymała tytuł magistra i doktora antropologii biologicznej na Uniwersytecie Harvarda oraz ukończyła biologię na Uniwersytecie Jagiellońskim. W latach 1997-1998 odbyła staż podoktorski na Uniwersytecie Harvarda, a w latach 2005-2006 była stypendystką w Radcliffe Institute for Advanced Studies (Harvard University). Zajmuje się biologią człowieka, a jej zainteresowania badawcze obejmują ekologię reprodukcyjną, uwarunkowania płodności, zdrowie uchodźców oraz zastosowania biologii ewolucyjnej w zdrowiu publicznym. Jest autorką książki „The Fragile Wisdom: An Evolutionary View on Women’s Biology and Health” wydanej przez Harvard University Press. Założyła „Mogielica Human Ecology Study Site” w Beskidzie Wyspowym, gdzie od ponad 35 lat jej zespół prowadzi długoterminowe projekty badawcze dotyczące płodności i zdrowia.

Była zaangażowana w powstanie serii artykułów w piśmie „Lancet” dotyczącej ewolucyjnego podejścia do zdrowia publicznego, tematu, który po raz pierwszy został podjęty przez jedno z najbardziej prestiżowych czasopism medycznych. Jej prace były publikowane m.in. w „PNAS”, „Proceedings of the Royal Society”, „Biological Reviews”, „Philosophical Transactions of the Royal Society B”, „American Journal of Human Biology”. Od 2021 roku jest na listach TOP 2% najbardziej wpływowych naukowców na świecie opracowanej przez Uniwersytet Stanforda. W roku 2024 otrzymała Nagrodę Rektora UJ „Laur Jagielloński”. W 2024 roku została wybrana na członka korespondenta Polskiej Akademii Umiejętności.

Obecnie prof. Grażyna Jasieńska kieruje Katedrą Zdrowia Środowiskowego UJ CM. Jest współzałożycielką i prezeską Fundacji Zdrowia Publicznego Salus Publica, która wspiera badania naukowe, dąży do poprawy jakości życia w społecznościach wiejskich i wzmacnia społeczeństwo obywatelskie. Kierowała licznymi projektami naukowymi finansowanymi z NCN, NAWA i MNiSW.

Prof. Grażyna Jasieńska wybrana do American Academy of Arts and Sciences